611 - اگر واجبات تعبّدى و توصّلى و مستحبّات عبادى همانند هم بوده هركدام داراى يك امر بوده‌اند پس فرقشان چيست ؟ ( غاية الامر . . . و مطلق الموافقة ) ج : مىفرمايد : فرق واجبات عبادى با توصّلى و يا مستحبّات عبادى در اين نيست كه واجبات عبادى دو امر داشته باشد ولى توصّلى و استحبابى يك امر داشته باشند بلكه فرق در ترتّب عقاب و ثواب بر آنها مىباشد : الف : در واجبات عبادى هم ثواب و هم عقاب دائر مدار قصد امتثال يعنى قصد قربت و قصد امر بوده هم از نظر وجودى و هم عدمى . يعنى اگر مصلّى با قصد امتثال به اقامهء نمازهاى يوميّه پرداخت ثواب خواهد برد و عقاب براى ترك واجب متوجّه او نخواهد بود ولى اگر نماز را بخواند ولى قصد امتثال نداشته باشد بلكه مثلا براى رياء باشد آن‌وقت علاوه آنكه ثواب نبرده ، عقاب هم متوجّه او خواهد بود . « 1 » ب : در واجبات توصّلى ، ثواب مترتّب بر قصد امتثال و قصد قربت مىباشد ولى عقاب مترتّب بر عدم قصد امتثال نخواهد بود . بلكه مترتّب بر ترك خود فعل و ترك مطلق موافقت مولى خواهد بود . بنابراين ، اگر كسى عمل دفن ميّت و يا ازالهء نجاست از مسجد را با قصد امتثال انجام دهد مستحقّ ثواب خواهد بود ولى اگر همين اعمال را بدون قصد امتثال انجام دهد مستحقّ عقاب نخواهد بود بلكه ثواب مترتّب بر عمل او نخواهد بود . « 2 » و عقاب زمانى مترتّب خواهد بود كه رأسا و كلّا عمل دفن ميّت و ازالهء نجاست ترك شود و موافقت امر مولى يعنى انجام اين اعمال اصلا نشود . ج : در مستحبّات عبادى فقط ترتّب ثواب مطرح بوده كه مترتّب بر عمل با قصد امتثال

--> ( 1 ) - زيرا وقتى نماز يوميّه بدون قصد امتثال انجام گيرد آن نماز اتيان نشده و با ترك آن فرقى ندارد . بنابراين ، در نتيجه همانند كسى بوده كه نمازهاى واجب را ترك كرده و مستحقّ عقاب مىباشد . ( 2 ) - زيرا تكليف در واجبات توصّلى با صرف عمل ساقط شده و عمل به تكليف صورت گرفته است . بنابراين ، عقابى به خاطر ترك واجب ، متوجّه مكلّف نخواهد بود ولى اگر مكلّف بخواهد ثواب هم ببرد بايد با قصد امتثال آن را انجام دهد .